Król w szachach – funkcje obronne o których nie śniłeś

Do czasów pierwszego mistrza świata Wilhelma Steinitza powszechnie uważano, że król w szachach to piąte koło u wozu i defensywny analfabeta. Obowiązująca w tamtym czasie filozofia gry głosiła, że kto pierwszy ruszy z atakiem ten lepszy. Napadnięty król miał małe szanse na przetrwanie, agresor był premiowany znacznie większymi szansami na zwycięstwo.  Tyle tylko, że niemiecki arcymistrz – jak typowy innowator – wyrzucił takie podejście na śmietnik i rozpoczął nowy rozdział w sztuce obronnej królewskiej gry.

Teraz usiądź wygodnie, nalej sobie szklaneczkę whisky lub mleka i zrób rachunek sumienia. Jak w swoich partiach szachowych traktujesz króla? Czy to figura, którą bardziej musisz niańczyć czy odważnie przypisujesz jej zadania obronne (rzecz jasna wiadomo, że w końcówkach, a czasem wcześniej, szachowy król aktywnie włącza się do walki). Czy pękasz mentalnie na samą myśl o zbliżającym się szturmie, czy zbierasz załogę, a król staje hardo do gry defensywnej?

Pytanie może prozaiczne, ale zastanów się nad nim przez chwilę. Być może okaże się, że zbyt często nie pokładasz zbyt wielu nadziei w możliwościach swojego monarchy. Jeśli tak to pośpiesznie donoszę, że masz problem. Spokojnie, możesz to zmienić.

Wybór najlepszego posunięcia – zasady, które poprawią jakość twojej gry

Król i gra obronna w szachach – teoria

Jeśli chcesz się zapoznać się z solidną porcją teorii dotyczącej obronnej roli króla szachowego, zachęcam Cię do przeczytania świetnej pozycji autorstwa Lew Poługajewski – Jakow Damski Sztuka obrony. W książce znajdziesz opis 19 taktyk obronnych, co w mojej ocenie nie raz i nie dwa uratuje Ci szachowe życie.

Tymczasem krótka pigułka wiedzy jak się bronić wykorzystując mir i tajemne moce swojego monarchy:

  1. król siedzący – czyli ukryty za pionem przeciwnika, który stanowi jego często jedyną osłonę; gra w takiej sytuacji wymaga wyczucia, opanowania, ale przede wszystkim wiary można w ten sposób przetrwać nadchodzący atak. Oczywiście sama wiara niewiele tu pomoże, bo bez znajomości teorii oraz specyfiki takich pozycji zbyt długo nie pociągniesz
  2. król chodzący – umykający lub tańczący 😉 Gdy trwa nawałnica czasem lepiej zwijać się tam gdzie jest spokojnie. Pamiętam jak w trakcie meczu o szachowe mistrzostwo świata w 2017 roku w partii Carlsena z Karjakinem król norweskiego arcymistrza przewędrował przez połowę szachownicy w bezpieczne rejony – opłaciło się, partia zakończyła się remisem (jednym z 10 jakie wtedy mogliśmy zobaczyć)
  3. król stojący – czyli biorący aktywny udział w obronie; pełni wtedy bardzo ważna funkcję jako dodatkowa figura broniąca co często stanowi języczek. Bez aktywnego udziału króla stronie broniącej grozi wtedy dysproporcja sił, która może zamienić się w przykrego mata

We wspomnianej wcześniej książce znajdziesz ogromną ilość przykładów z komentarzem. Warto ten materiał starannie przerobić. Wiem, potrzeba na to czasu, ale potraktuj to jako żywotną inwestycję o wysokiej stopie zwrotu. Będziesz mile zaskoczony, zwłaszcza jeśli gra obronna w szachach nie była to tej porty twoją mocną stroną.

Król ukryty za wrogim pionem – przykładowa partia

Rzecz miała miejsce w trakcie potyczki rozgrywanej w ramach szachowego turnieju internetowego Ślimak 2019 (pisałem o tym przy okazji podsumowania 2018 roku i planach na 2019). Ponieważ w każdej partii przychodzi mi grać z silniejszym przeciwnikiem, więc wszystkie przebiegają bardzo podobnie – częściej muszę się bronić niż atakować. Myślę, że to wynika ze słabszego przygotowania debiutowego i jednak bardzo małego doświadczenie w rywalizacji z tak mocnymi zawodnikami.

W poniższym przykładzie szybko zostałem podstawiony pod ścianą i po raz kolejny mogłem się wsłuchiwać w trzeszczący system obronny własnej armii. Jednak w kluczowym momencie przypomniałem sobie o pożytecznej koncepcji aktywnej gry obronnej króla. Z tematem spotkałem się już kilka razy w trakcie swoich partii. Jednak to tej pory było to z mojej strony zagranie raczej intuicyjne, a nie wyuczone i wytrenowane. Całość wygląda jak na poniższej grafice – król ukrywa się za pionem, który staje się jego żywą tarczą.

Kliknij na obraz i zobacz cały zapis partii
Kliknij na obraz i zobacz cały zapis partii

W podanym przykładzie moje 20. posunięcie rzecz jasna nie było najlepszym możliwym w tej partii, prawdopodobnie było jednym z gorszych wyborów (silnik określa je jako błąd). Do tego dochodzi także silny biały goniec na f6, więc pole manewru czarnego króla jest mocno ograniczone. Tak czy inaczej w jakiś niewytłumaczalny sposób bałem się, że jeśli nie zabarykaduję się i dojdzie do wymiany – wtedy mój król przepadnie. Ostatecznie wartość decyzji w tym przypadku jest mniej ważna, bo chodzi tylko o pokazanie jaki użytek można zrobić z zasobów przeciwnika, ale analizując partię wszystkie okoliczności trzeba brać pod osąd.

Dalej partia potoczyła się tak, że faktycznie skrzydło królewskie zostało zablokowane, w grze środkowej doszedłem do przewagi – 27. posunięcie Stockfish 10 ocenia na 1,6 dla czarnych. Niesiony na skrzydłach fortuny dotarłem do końcówki w której przegrałem w głupi sposób. Najpierw nieuważnie podstawiłem piona, a później widmo niedoczasu wpędziło mnie w fatalne 42. posunięcie (wieżą) – później dla białych objawia się prosta taktyka widoczna jeśli nie grasz pod presją czasu…

Nie panikuj – to tylko szturm

Rekapitulując pamiętaj, że grając w obronie Twój król to dodatkowa siła bojowa. W 6. rozdziale wspomnianej powyżej książki znajdziesz wszystkie techniki dobrze opisane i wyjaśnione. Tylko od Ciebie zależy jak to przestudiujesz i jak będziesz w stanie wykorzystać w trakcie swoich szachowych potyczek. Jeśli miałeś już takie sytuacje gdzie Twój król brał czynny udział w walce – podziel się spostrzeżeniami w komentarzach.

Ostatecznie warto pamiętać o jeszcze jednej zasadzie – szachy to bardzo przewrotna gra, a ocena pozycji na szachownicy może się zmienić dosłownie w trakcie jednego posunięcia. Wtedy zwierzyna zamienia się w łowcę, a dotychczasowy agresor musi martwić się jak przetrwać. W krytycznej sytuacji nie trać zimnej krwi tylko myśl intensywniej niż zwykle 🙂 Powodzenia!

Teksty, które mogą Cię zainteresować:

Reklamy

One comment

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s