Jeremy Silman – How to reassess your chess – 4 edycja książki

Praktycznie każdy kto miał styczność z szachami na nieco bardziej amatorsko-zaawansowanym poziomie słyszał o książce IM Jeremy’ego Silmana How to reassess your chess – Chess Mastery Through Chess Imbalances. Zetknąłem się z wieloma bardzo pozytywnymi recenzjami, więc postanowiłem sprawdzić czy faktycznie to takie epickie dzieło jak niektórzy anonsują. Po dokonaniu zakupu z niecierpliwością oczekiwałem dostawy, a gdy nadszedł ten dzień pędziłem na złamanie karku, w deszczu i korkach stulecia do punktu wydawania przesyłek. Pewnie się zastanawiacie czy było warto?

Mógłbym napisać, że książka mnie rozczarowała, wrzucić link na forum szachowe i wywołać burzę. Sukces gwarantowany – mocno relatywny i w skali naszego szachowego mikroświata. Blog zanotowałby więcej wejść, kilka osób obłożyłoby mnie ekskomuniką, kilka innych uznało za tego, który nie bał się powiedzieć prawdy. Jest tylko jeden problem. O ile popularność blog jest fajna, o tyle robienie takiego zamieszania wiąże się z określonym poziomem wyrachowania, który idzie w parze z kłamstwem. Takie rozwiązanie mnie nie interesuje.

Opcja druga – mógłbym napisać laurkę, powiedzieć, że książka jest genialna, kupować trzeba. Niestety tego też nie poczynię. Powód jest raczej prozaiczny – przeczytałem tylko pierwszy rozdział i całość mogę sądzić na podstawie tylko tego 30 stronicowego doświadczenia oraz faktu, że kilka razy przejrzałem całą pozycję. To za mało na jednoznaczną ocenę, ale z czystym sumieniem przyznaję, że rzecz zapowiada się wartościowo.

Ten wpis przybliży Wam zawartość How to reassess your chess i przypuszczam, że w wielu przypadkach zainicjuje proces nabycia książki. Mam też nadzieję na pozyskanie opinii osób, które przeczytały całość. Na profilu Facebook Szachy po godzinach znajdziecie, krótką prezentację foto książki.

Teksty, które pomogą Ci poprawić jakość gry w szachy:

Dla początkujących – prosty sposób na szachowe zwycięstwa

Lista 17 wskazówek jak poprawić własny poziom taktyczny

Ocena pozycji w szachach – 5 podstawowych elementów

5 najważniejszych zasad debiutów szachowych

Gra pozycyjna – 4 zasady Steinitza

Wybór najlepszego posunięcia – zasady, które poprawią jakość twojej gry

How to reassess your chess – spis treści

W drugiej części wpisu przedstawię Wam skrót z pierwszego rozdziału, w którym została zaprezentowana koncepcja nierównowag promowana przez Silmana. Wcześniej jednak zapodaję spis treści. Rzecz niepozorna, ale przypuszczam, że wiele osób przed podjęciem decyzji zakupowej chciałoby sprawdzić co kryje się pod maską. Tym bardziej, że książka nie jest tania – zamawiając przez dostawcę w PL (via allegro) płacicie nawet 170 zł. Taniej wychodzi bezpośrednio przez Amazona (ok. 28 euro), a tym bardzie w wersji ebookowej – tak przynajmniej było w kwietniu 2018, ostatnio nie sprawdzałem. Z detali – książka ma 647 stron, nie licząc przypisów, indeksów nazwisk, partii i koncepcji. Sporo! Jeśli marzy Ci się przeczytanie, a nawet przestudiowanie książki Jeremy’ego Silmana to zorganizuj sobie sporo czasu 🙂

Ważna adnotacja – książka jest oczywiście pisana po angielsku, ale spis treści tłumaczę dla Waszej wygody. Podaję tylko nazwy rozdziałów z krótkim opisem co w środku siedzi.

  1. Koncepcja nierównowag (imbalances) – opis znajdzie w akapicie poniżej
  2. Lekkie figury -charakterystyka skoczków i gońców, porównanie możliwości oraz opis określonych sytuacji, które mogą zaistnieć w trakcie partii z udziałem tych bierek; do tego sporo ciekawych motywów, np. struktura pionowa determinuje wartość lekkich figur obecnych na placu boju; rozdział kończy się zestawem zadań do rozwiązania (jak praktycznie wszystkie w książce)
  3. Wieże – o otwieraniu kolumno oraz kontroli 7 i 8 linii
  4. Psychologiczne meandry – strach przed porażką, chciwość, czyli zbieranie materiału jak popadnie (zwłaszcza w sytuacji kiedy nie ma to sensu), spadek morale w trakcie partii szachowej, forsowanie i realizacja własnego planu gry; wszystko co wiążę się z aspektem emocjonalnym królewskiej rozgrywki
  5. Świadomość celów – słabe piony (izolowane, odstane, zdublowane) + oczywiście słabe pola i atak na króla w centrum (nie wiem czy dobrze tłumaczę, chodzi o która, który nie schronił się dzięki wykonaniu roszady)
  6. Przewagi statyczne vs. dynamiczne – długo i krótkookresowe, czyli akcja odłożona na przyszłość vs. działanie tu-i-teraz; umiejętność rozróżniania przewaga oraz konsekwencji, które ze sobą niosą
  7. Przestrzeń – zagadnienia związane z opanowaniem większego obszaru szachownicy; omówione kwestie związane z wymianą materiału oraz przełomy pionkowe
  8. Piony przechodnie – proces prowadzący do promocji piona; Silman określa to poetycko „baby queens on the run” 🙂 w jednym z podrozdziałów wskazuje przechodnie piony, które nie rokują na promocję
  9. Pozostałe nierównowagi – nierównowagi powstające w debiucie szachowym, dobór repertuaru debiutowego, etc.
  10. Odpowiedzi do testów
  11. Dodatek – wybrane teksty eksperckie J. Silmana publikowane w prasie szachowej
jeremy silman reassess your chess
Jeremy Silman – książka, która pomoże Ci zrozumieć szachy

Silman i jego koncepcja nierównowag (z ang. imblances)

Zaczyna się standardowo od definicji:

  • nierównowaga – znacząca różnica w jednym z kluczowych elementów pozycji –> wymieniam poniżej. Co warte odnotowania, Silman porzucił koncepcję planowania swojej gry w tradycyjnym rozumieniu jak u Steinitza i Kotowa. Stwierdza, że jeśli dobrze zrozumiesz koncepcję nierównowag to dobry plan gry będzie wynikał z wykorzystania najbardziej istotnych różnic w pozycji (np. jeśli masz przewagę w materiale to redukuje jego liczbę – wygrasz w końcówce, etc.). Przyznam, że zastanawiam się cały czas czy to nadal nie ta sama tradycyjna metoda tylko marketingowo włożona w nowe opakowanie – chętnie poznam opinie.

Nierównowagi, na które należy zwracać uwagę w pierwszej kolejności:

(tłumaczenia 1:1 z książki – w ostatnim punkcie dodałem w nawiasie o czym jest ten segment)

  • Dominujące lekkie figury – gońce vs. skoczki
  • Struktura pionowa – słabe piony, piony przechodnie, etc.
  • Przestrzeń – aneksja terytorium
  • Materiał – filozofia chciwości
  • Kontrola nad kluczową kolumną – autostrady dla wież
  • Kontrola na słabym polem – placówki dla skoczków
  • Przewaga w rozwoju – zostajesz w tyle!
  • Inicjatywa – rozdajesz karty
  • Bezpieczeństwo króla – egzekucja wrogiego monarchy
  • Czynniki statyczne vs. dynamiczne – bitwa pomiędzy krótko i długoterminowymi nierównowagami
  • Planowanie – tworzysz swoją przyszłość
  • Rozmawiaj z szachownicą (ocena pozycji i wybór najlepszego posunięcia)

Kilka ciekawostek z pierwszego rozdziału:

  1. gambit – oddajesz materiał, ale zyskujesz tempo (czyli przewaga materialna za rozwój)
  2. przewaga w przestrzeni – jeśli należy do Ciebie to nie otwieraj szachownicy ergo nie wymieniaj materiału; w stłoczonej pozycji Twój przeciwnik będzie się niemiłosiernie męczyć
  3. przewaga w rozwoju – można wykorzystać do ataku na wrogiego króla; analogicznie jeśli odstajesz w rozwoju to wiedz, że możesz za chwilę za to słono zapłacić
  4. dynamiczna przewaga wymaga dynamicznych działań – z natury ma przejściowy charakter więc śpiesz się, bo za chwilę pozostanie po niej wspomnienie, np. gorzej położone i mniej aktywne figury przeciwnika znajdą sobie lepsze placówki
  5. zawsze wymieniaj swoją najgorszą figurę (najmniej aktywną lub nieefektywną, np. zły goniec) za najlepszą figurę przeciwnika
  6. osłabienie pól jednego koloru – gdy Twoje piony stoją na jednym kolorze, a nie masz już figur do obrony drugiego koloru

Partia szachów – trzy zalecenia praktyczne:

  1. sprawdzaj zagrożenia w pierwszej kolejności – najpierw obrona, później atak; nawet jeśli masz przewagę to katastrofa może czaić się tuż za rogiem; ku przestrodze przeczytaj moją historię Błędy w szachach, czyli jak pogrzebać się żywcem…
  2. poszukaj motywów taktycznych – czasem na pierwszy rzut oka niczego nie widać, ale sprawdzaj po kolei – szach, zbicie, groźba – być może czegoś się dokopiesz. Swoje szanse zwiększasz jeśli regularnie trenujesz taktyki znasz podstawowe motywy taktyczne (związanie, atak z odsłony, podwójny atak, etc.)
  3. nierównowagi sprawdzaj po kolei i systematycznie – to wymaga przyswojenia pakietu wiedzy oraz treningu, ale wraz ze wzrostem doświadczenia szachista jest w stanie wykonywać te czynności niemal automatycznie

To tyle na dobry początek. Książka nadal czeka zakolejkowana – aktualnie mam na rozkładzie pozycję Martina Weteschnika Tajemnice taktyki szachowej. Tak na marginesie szachy to niezwykle tajemnicza gra – Jacob Aagaard napisał także Tajemnice gry pozycyjnej 😉 również zachęcam do przeczytania, zawiera świetny zestaw 80 zadań – ocena pozycji oraz tworzenia planów gry.

Książki szachowe, które na pewno poprawią jakość Twojej gry – opisane na blogu Szachy po godzinach:

Jacob Aagaard – Tajemnice gry pozycyjnej

Max Euwe – Ocena pozycji i planowanie

Aleksander Kotow – Graj jak arcymistrz

Reklamy

3 comments

  1. Najpierw Weteschnik! Zdecydowanie! Myślę, że „HTRYC” na Twój obecny poziom (z całym szacunkiem :-)) może być nieco za trudna. Nie dlatego, że przerabiając ją nic nie zrozumiesz, lecz dlatego, że podczas gry trudno będzie wykorzystać nabytą wiedzę. Najpierw tabliczka mnożenia, potem całki ;-).

    Poza tym zapewniam, że Weteschnik otworzy Tobie oczy na Taktykę (duża litera zamierzona). Ja przerobiłem ją dwukrotnie, kilkanaście razy wręcz krzyczałem: genialne!!! Mam ją w samochodzie, wiele wykresów mam zaznaczonych markerem jako ‚ulubione’. Jeździ ze mną w samochodzie i czasem jak siedzę, czekam ‚na coś, kogoś’ to sobie przeglądam :-). Kombinacje są krótkie, nie potrzeba komputera, czy szachownicy – wszystko da się ogarnąć w pamięci.

    Druga pozycja godna polecenia to zbiór zadań Błocha „Sztuka kombinacji”.

    HTRYC możesz przerobić jako następną. Ja ją niedawno skończyłem. Powoli, bez ‚ciśnienia’, zajęło mi to kilka miesięcy. Moja ocena: bardzo dobra. Całkiem inaczej widzę szachownicę :-). Podobały mi się rozdziały o nierównowadze, o B vs N, o słabych i silnych polach oraz o filozofii zamiany myślenia „I can’t” na „I must” (wcześniej takie tematy wydawały mi się pierdołami filozoficzno-psychologicznymi), ale zmieniłem zdanie.
    Za trudny dla mnie był rozdział o nierównowadze statycznej/dynamicznej – może kiedyś do niego wrócę.

    Polubienie

    • Dajesz mi do myślenia 🙂 faktycznie taktyka i jeszcze raz taktyka, więc sprawa jest rozstrzygnięta. Zgadzam się, że większym wyzwaniem jest zastosowanie wiedzy, która jest przedstawiona w książce – zrozumienie jest w zasięgu, ale to za mało na tym etapie. Dzięki!

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s