Aleksander Kotow – Graj jak arcymistrz

„Trzy filary szachowego mistrzostwa to: ocena pozycyjna, oko wyczulone na kombinacje oraz umiejętność analizy wariantów. Tylko po znakomitym opanowaniu tych trzech umiejętności gracz jest w stanie zrozumieć pozycję na szachownicy, przeanalizować ukryte możliwości kombinacyjne i opracować wszystkie konieczne warianty” – Aleksander Kotow, cytat z drugiego akapitu, pierwszego rozdziału jednej z najbardziej popularnych książek dla szachistów – „Graj jak arcymistrz”.

Każdy szachista amator stawia sobie prędzej czy później pytanie – co dalej z moim szachowym rozwojem? Kwestia pojawia się zupełnie naturalnie, poniekąd jako pokłosie dziesiątek a nawet setek rozegranych partii, które kończą się z lepszym lub gorszym rezultatem. Zaczynasz sobie uświadamiać, że postęp w grze wymaga regularnej pracy oraz określonego zasobu fachowej wiedzy. Bez tego nie będziesz w stanie przekroczyć pewnego poziomu, nie ważnej jak bardzo się zmobilizujesz i ile czasu poświęcisz na rozgrywanie kolejnych partii.

Teksty, które pomogą Ci poprawić jakość gry w szachy:

Dla początkujących – prosty sposób na szachowe zwycięstwa

Lista 17 wskazówek jak poprawić własny poziom taktyczny

Ocena pozycji w szachach – 5 podstawowych elementów

5 najważniejszych zasad debiutów szachowych

Gra pozycyjna – 4 zasady Steinitza

Wybór najlepszego posunięcia – zasady, które poprawią jakość twojej gry

Oczywiście jakieś efekty mogą się pojawić, bo metodą prób błędów odkryjesz, na przykład jakie jest znaczenie i różnica terminów dobry i zły goniec. Problem w tym, że to co znajdziesz w pięć minut w odpowiedniej książce, samodzielnie będziesz odkrywać przez pół roku. Strata czasu i energii.

Wtedy zaczynasz rozważać naukę z książek szachowych lub treningi z lepszym szachistą lub nawet certyfikowanym trenerem. W moim przypadku postanowiłem zacząć studiować szachy na własną rękę. A jak studia, to wiadomo, że trzeba bez książek się nie obejdzie.

Graj jak arcymistrz – spis treści

Po tym nieco przydługim wstępie czas przejść do konkretu. Książka składa się zaledwie z czterech rozdziałów, które sumują się w 207 stron fachowej wiedzy dotyczącej gry w szachy. Do tego kilkanaście stron z rozwiązaniami wcześniej przedstawionych zadań. Mało i zarazem bardzo dużo, bo jak wiadomo rzecz trzeba przestudiować. Poniżej przedstawiam skrócony spis treści – być może zachęci Cię to do sięgnięcia po pozycję „Graj jak arcymistrz”:

  • Wstęp
  1. Ocena pozycyjna – poznasz założenia ogólnej teorii gry środkowej, podstawowe postulaty gry pozycyjnej, dowiesz się jak oceniać aktualną pozycję na szachownicy oraz podstawowe elementy, które musisz przeanalizować. Na koniec Kotow przedstawia kilka wskazówek jak trenować. W zasadzie to jest ten moment, kiedy zdobywana w ciężkich bojach wiedza praktyczna zaczyna scalać się w jeden system teoretyczny. Mniej więcej w tym samym momencie uświadamiasz sobie, że wydane 26 złoty na zakup tej książki to najlepsza szachowa inwestycja jaką mogłeś poczynić na tym etapie szachowej treningu.
  2. Planowanie – „Lepszy kiepski plan niż żaden” – to jeden z cytatów, którymi Aleksander Koto zaczyna wprowadzać Cię w tajniki tworzenia planów w grze w szachy. W rozdziału dowiesz się, m.in. jakie są rodzaje planów (jednoetapowe, wieloetapowe) oraz zestaw praktycznych porad od arcymistrza. Prawdziwą wartością są jednak analiz partii wielkich mistrzów (jak z resztą w całej książce) – relacje z pola bitwy wzbogacone o profesjonalnym komentarzem i wyjaśnieniami. Zaczynasz rozumieć gdzie popełniałeś dotychczas błędy i dlaczego mocniejsi rywale łatwo Cię ogrywali.
  3. Zmysł kombinacyjny – najważniejsze zagadnienia w tej części to trening zmysłu kombinacyjnego, teoria kombinacji (reguła motyw – środki – temat) oraz podstawowe tematy. Gra w szachy to połączenie sportu, sztuki i nauki, a kombinacje są najlepszym możliwym dowodem na potwierdzenie tej tezy. Większość z zaprezentowanych przez Kotowa przykładów zapiera dech w piersiach amatorów. Po tym rozdziale Ty także zapragniesz zostać taktycznym asem, który swoimi zmysłem kombinacyjnym rozstrzyga efektownie kolejne partie szachowe.
  4. Obliczenia i praktyczna rozgrywka – strony poświęcone rzeczy podstawowej dla każdego szachisty – liczeniu wariantów. Temat, który został dogłębnie omówiony w innej książce Aleksandra Kotow „Myśl jak arcymistrz” tutaj został tylko zasygnalizowany. Na koniec tego rozdziału autor prezentuje bardzo ważne informacje dotyczące gry w niedoczasie, założenia związane z repertuarem debiutowym oraz końcówkami szachowymi.
  • Rozwiązania ćwiczeń

Lektura książki i wpływ na moją grę w szachy

Nie tak dawno zarzekałem się, że tego typu lektury trzeba nie czytać, ale rzecz jasna uważnie studiować. I nadal podtrzymuję ten pogląd. Jest jednaj jeden problem – praktycznie w każdej książce szachowej znajdziesz dziesiątki przykładów rozegranych partii i kombinacji. Niestety, żeby je zrozumieć i wynieść z tego coś pożytecznego, musisz te partie uważnie prześledzić, posunięcie po posunięciu. Takie podejście gwarantuje lepsze zrozumienie wiedzy, bo poparte przykładami, ale generuje dwa wyzwania:

  • wymaga cierpliwości – jeśli nie jesteś wprawiony w interpretacji szachowej notacji, to na początku będziesz musiał się sporo nagimnastykować przy wizualizacji kolejnych ruchów oraz ich finalnego efektu. Na początku miałem z tym problemy, ale z czasem moje zrozumienie prezentowanych zagadnień oraz wyobraźnia przestrzenna zaczęły się poprawiać. Ciężka praca, ale warta zachodu
  • wymaga czasu – rzetelne przerabianie materiału nie trwa 5 minut. Niestety, ale musisz się przygotować, że przebrnięcie przez dzieło Kotowa nieco potrwa. W pewnym momencie pojawiła się u mnie frustracja, że tyle to trwa, a zależy mi przecież na szybkich efektach.

W związku z powyższym musiałem wypracować podejście kompromisowe. Tam gdzie mogłem poświęcić energię na głębokie analizy, robiłem to, zwłaszcza jeśli materiał był nowy. Kiedy indziej starałem się zrozumieć i przyswoić najważniejsze pojęci i koncepcje, ale już bez szczegółowego przerabiania kolejnych przykładów. Ostatecznie plan mam taki, że i tak za jakiś czas wrócę do tej książki jeszcze raz. Powtórka matką studiów, więc pomysł jest jak najbardziej zasadny.

Na koniec odpowiedź na pytanie jak książka „Graj jak arcymistrz” wpłynęła na moje poczynania na szachownicy. Na pewno uporządkowała moją chaotyczną wiedzę i pojęcie o szachach. Zacząłem bardziej świadomie oceniać pozycję i opracowywać proste plany, częściej szukam kombinacji i staram się w sposób zorganizowany liczyć warianty. Niestety w ferworze walki – szczególnie tej taktycznej – zdarza mi się zapominać o fundamentach i właśnie dlatego tak ważna w szachach jest uważność. Nauka to proces, który trwa cały czas, więc jestem przekonany, że trwałe efekty już wkrótce się pojawią. Mam tu na myśli realną siłę mojej gry szachowej, a nie tylko niedawny wzrost rankingu, który raczej jeszcze nie jest nadto miarodajny.

Zamykając temat dodam jeszcze tylko, że moje amatorskie szachowe studia wsparłem oczywiście sporą ilością praktyki – czy to w partiach towarzyskich i rankingowych, ale także w rozwiązywaniem taktyk szachowych. Teoria jest bardzo ważna, ale praktyka, którą ową teorie utrwala ma przynajmniej takie samo znaczenie.

Zachęcam Was do lektury książek szachowych (i nie tylko szachowych) i dzielenia się swoimi przemyśleniami w komentarzach.

Reklamy

5 comments

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s